ROSC (Return of Spontaneous Circulation), kardiyak arrest sonrasında resüsitasyona yanıt olarak hastanın kendi kalp atımının ve palpe edilebilir nabzının geri dönmesidir. Klinik olarak göğüs basısı kesildiğinde santral nabzın varlığı, end-tidal CO₂’de ani ve sürekli yükselme (genellikle >40 mmHg) ve invaziv arteriyel monitörizasyonda pulsatil dalga formu ile teyit edilir.
ROSC, resüsitasyonun sonu değil; yüksek mortalite ve nörolojik morbidite riski taşıyan post-kardiyak arrest sendromu (PCAS)’nun başlangıcıdır.
PCAS dört bileşenden oluşur:
- Hipoksik-iskemik beyin hasarı,
- Miyokard disfonksiyonu,
- Sistemik iskemi-reperfüzyon yanıtı ve
- Altta yatan etiyolojinin persistan etkileri.
ROSC Sonrası Acil Öncelikler
| Sistem | Hedef |
|---|---|
| Hava yolu / solunum | SpO₂ %94–98, normokapni (PaCO₂ 35–45 mmHg); hiperoksiden ve hiperventilasyondan kaçın |
| Hemodinami | MAP ≥65 mmHg (sıklıkla 80–100 mmHg tercih edilir); norepinefrin birinci basamak |
| Ritim / etiyoloji | 12 derivasyonlu EKG; STEMI veya yüksek şüphede acil koroner anjiyografi |
| Volüm / perfüzyon | Laktat takibi, idrar çıkışı, ekokardiyografi |
| Glisemi | Hipoglisemi ve belirgin hiperglisemiden kaçınma; hedef ~140–180 mg/dL |
| Nörolojik | Sedasyon optimizasyonu, nöbet için EEG, prognostikasyon ≥72 saat ertelenir |
Sıcaklık Yönetimi
Hedefli sıcaklık yönetimi (TTM) PCAS bakımının köşe taşlarındandır.
- TTM2 çalışması (Dankiewicz ve ark., NEJM 2021) 33 °C ve 37.5 °C hipotermi/normotermi hedeflerini karşılaştırdı; mortalite ve nörolojik sonuç açısından fark bulunamadı.
- Güncel ERC/ESICM 2022 kılavuzları, komatoz hastada en az 72 saat boyunca ateşi (>37.5 °C) önlemeyi, prehospital soğuk sıvı infüzyonundan kaçınmayı önerir; agresif hipotermi rutin olarak önerilmez.
Hedef sıcaklık 32–36 °C aralığında bireysel klinik karar verilebilir.
Etiyolojinin Aydınlatılması
Erken nedensel değerlendirme prognozu doğrudan etkiler. Şüpheli akut koroner sendromda — özellikle şoklanabilir başlangıç ritmi varsa — acil koroner anjiyografi düşünülmelidir. Diğer önemli ayırıcı tanılar arasında pulmoner emboli, aort diseksiyonu, intrakraniyel olay, intoksikasyon, hipo/hiperkalemi, hipoksi ve tansiyon pnömotoraks yer alır; “Hs ve Ts” şeması sistematik değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Nörolojik Prognostikasyon
ROSC sonrası ilk 72 saatte tek başına klinik bakı ile prognostikasyon güvenilmez. Multimodal yaklaşım önerilir: pupil ışık ve kornea refleksleri, miyoklonus, somatosensoriyel uyandırılmış potansiyeller (SSEP’te bilateral N20 yokluğu), serum NSE düzeyleri, EEG paterni (status, supresyon-burst) ve ileri dönem görüntüleme (BT, MR’da yaygın iskemik değişiklikler). Sedasyonun ve sıcaklık yönetiminin sonlanması beklenmelidir.
Pratik Mesaj
ROSC, resüsitasyon zincirinin son halkası değil, kritik bir geçiş noktasıdır. Kazanımın korunması; oksijenasyon, perfüzyon, sıcaklık ve etiyolojinin kontrollü ve sistematik yönetimine bağlıdır.
Kaynaklar
- Dankiewicz J, et al. TTM2: Hypothermia versus normothermia after out-of-hospital cardiac arrest. N Engl J Med 2021;384(24):2283–2294.
- Nolan JP, et al. ERC/ESICM 2022 Guidelines: Post-resuscitation care. Resuscitation 2021;161:220–269.
- Panchal AR, et al. 2020 AHA Guidelines for CPR and ECC: Post-cardiac arrest care. Circulation 2020;142(16_suppl_2):S366–S468.
- Sandroni C, et al. Prediction of poor neurological outcome in comatose survivors of cardiac arrest: a systematic review. Intensive Care Med 2020;46(10):1803–1851.
