HACOR, Non-invaziv Ventilasyon (NIV) uygulanan hastalarda NIV başarısızlığını ve erken entübasyon ihtiyacını öngörmek için geliştirilmiş klinik bir skorlama sistemidir. Adını bileşenlerinin baş harflerinden alır.
Bileşenler ve Puanlama
HACOR toplam 25 puan üzerinden hesaplanır:
| Parametre | Değer | Puan |
|---|---|---|
| H — Heart Rate (Kalp Hızı) | ≤120/dk | 0 |
| >120/dk | 1 | |
| A — Acidosis (pH) | ≥7.35 | 0 |
| 7.25–7.34 | 1 | |
| <7.25 | 2 | |
| C — Consciousness (GCS) | 15 | 0 |
| 13–14 | 1 | |
| 11–12 | 2 | |
| ≤10 | 3 | |
| O — Oxygenation (P/F oranı) | ≥200 | 0 |
| 150–199 | 1 | |
| 100–149 | 2 | |
| <100 | 3 | |
| R — Respiratory Rate (Solunum Hızı) | ≤25/dk | 0 |
| 26–30/dk | 1 | |
| >30/dk | 2 |
Eşik Değer ve Yorum
NIV başlangıcından 1 saat sonra hesaplanan HACOR skorunda her 1 puanlık artış, NIV başarısızlığı için 1.73 kat artmış odds ratio ile ilişkilidir. HACOR > 5, tanı ve yaş fark etmeksizin >%80 NIV başarısızlık riski ile ilişkilidir.
| HACOR Skoru | Yorum |
|---|---|
| ≤ 5 | NIV başarısı muhtemel |
| > 5 | Yüksek NIV başarısızlık riski — entübasyonu değerlendir |
Ne Zaman Ölçülür?
- Başlangıçta (NIV öncesi bazal değer)
- NIV başlangıcından 1–2 saat sonra → en kritik karar noktası
- Seri ölçümler: trend, tek değerden daha önemlidir
HACOR skoru NIV başarısı olan hastalarda düzelirken, NIV başarısızlığı olan hastalarda değişmeden kalır.
Tanısal Doğruluk
NIV başlangıcından 1 saat sonra HACOR > 5 için NIV başarısızlığının tanısal doğruluğu test kohortunda %81.8, validasyon kohortunda %86 olarak bulunmuştur.
Erken vs. Geç Entübasyon — Neden Önemli?
HACOR skoru > 5 olan tüm hastalarda NIV başarısızlık oranı %50.2’dir. Bu yüksek riskli hastalarda erken entübasyon (< 48 saat), geç entübasyona kıyasla anlamlı olarak daha düşük hastane mortalitesi ile ilişkilidir (düzeltilmemiş OR = 0.15).
Güncellenmiş HACOR (HACOR-U)
Duan ve ark. 2022’de, Çin ve Türkiye’deki 18 merkezde gerçekleştirdikleri çok merkezli prospektif çalışmada NIV başarısızlığını öngörmedeki AUC değerini orijinal HACOR’a göre artıran güncellenmiş HACOR skorunu geliştirmiştir (eğitim kohortunda 0.85 vs 0.80).
HACOR-U formülü şöyle hesaplanır: HACOR-U = HACOR + 0.5 × SOFA + 2.5 (pnömoni varsa) – 4 (kardiyojenik pulmoner ödem varsa) + 3 (pulmoner ARDS varsa) + 1.5 (immünsupresyon varsa)
ROX ile Fark — Ne Zaman Hangisi?
| ROX İndeksi | HACOR İndeksi | |
|---|---|---|
| Uygulama | HFNC | NIV |
| Parametre | SpO₂, FiO₂, SS | Kalp hızı, pH, GCS, P/F, SS |
| Kritik zaman | 2., 6., 12. saat | 1.–2. saat |
| KOAH’ta | Validate edilmemiş | Validate edilmiş |
| Bilinç dahil mi? | Hayır | Evet |
Kısıtlılıklar
- HACOR > 5 olan hastalarda bile ortalama entübasyon zamanı 40 saattir — skor tek başına acil entübasyon kararı vermez.
- Akut kardiyojenik pulmoner ödem hastalarında yapılan prospektif gözlemsel çalışmada HACOR > 5 için NIV başarısızlığı tahmini duyarlılık yalnızca %53.7, özgüllük ise %83.2 olarak bulunmuştur; kalp hızı ve solunum hızının ACPO’da bağımsız prediktör olmadığı saptanmıştır.
- Orijinal çalışma tek merkeze dayanmaktadır; HACOR-U çok merkezli validasyona sahip olup tercih edilebilir.
Kaynaklar
- Duan J, Han X, Bai L, Zhou L, Huang S. Assessment of heart rate, acidosis, consciousness, oxygenation, and respiratory rate to predict noninvasive ventilation failure in hypoxemic patients. Intensive Care Med. 2017 Feb;43(2):192–199. doi: 10.1007/s00134-016-4601-3. PMID: 27812731.
- Duan J, Wang S, Liu P, Han X, Tian Y, Gao F, et al. Early prediction of noninvasive ventilation failure in COPD patients: derivation, internal validation, and external validation of a simple risk score. Ann Intensive Care. 2019;9(1):108. doi: 10.1186/s13613-019-0585-9. PMID: 31565779.
- Duan J, Chen L, Liu X, Bozbay S, Liu Y, Wang K, et al. An updated HACOR score for predicting the failure of noninvasive ventilation: a multicenter prospective observational study. Crit Care. 2022 Jul 3;26(1):196. doi: 10.1186/s13054-022-04060-7. PMID: 35786223.
