qSOFA (quick Sequential Organ Failure Assessment), 2016 Sepsis-3 konsensüsuyla birlikte yayımlanan, yoğun bakım dışı ortamlarda sepsisi hızla taramak amacıyla geliştirilmiş üç kriterli klinik bir skorlama aracıdır.
Kriterler
| Kriter | Eşik | Puan |
|---|---|---|
| Solunum sayısı | ≥ 22 /dk | 1 |
| Bilinç durumu | GKS < 15 | 1 |
| Sistolik kan basıncı | ≤ 100 mmHg | 1 |
qSOFA ≥ 2 → enfeksiyon şüpheli hastada sepsis riski yüksek; organ disfonksiyonu değerlendirmesi ve yakın izlem gerektirir.
Ne İçin Tasarlandı?
Acil servis, servis ve triaj gibi kaynak kısıtlı ortamlarda klinisyenin riskli hastayı hızla fark etmesi için tasarlanmıştır. Laboratuvar gerektirmez, saniyeler içinde hesaplanır. Sepsis-3’te tanımsal kriter SOFA ≥ 2 artışı olmaya devam etmektedir; qSOFA bu kriterin yoğun bakım dışındaki hızlı vekilidir.
YBÜ’deki Kısıtlılıklar
Bu, yoğun bakım hekiminin qSOFA hakkında bilmesi gereken en kritik noktadır.
| Kısıtlılık | Açıklama |
|---|---|
| Taban etkisi | MV, sedasyon, vazopressör altındaki hastada kriterler baştan karşılanmış ya da anlamsız hale gelir |
| Düşük duyarlılık | YBÜ’de qSOFA < 2 iken ağır organ disfonksiyonu mevcut olabilir |
| Organ hasarını ölçmez | Kreatinin, bilirubin, trombosit, laktat içermez |
Bu nedenle yoğun bakımda birincil araç olarak tam SOFA skoru kullanılmalıdır.
Sepsis-3 Çerçevesi
| Tanım | Kriter |
|---|---|
| Sepsis | Enfeksiyon + SOFA ≥ 2 artış |
| Septik şok | Sepsis + vazopressör ihtiyacı + laktat > 2 mmol/L |
| qSOFA’nın yeri | Yoğun bakım dışında tarama |
Laktat Unutulmamalı
qSOFA’nın en büyük eksiklerinden biri laktattır. Laktat > 2 mmol/L organ hipoperfüzyonunun erken göstergesidir ve qSOFA negatif olsa bile tek başına kötü prognozla ilişkilidir. Enfeksiyon şüpheli her kritik hastada qSOFA skoru ne olursa olsun laktat ölçümü ihmal edilmemelidir.
Önerilen Kaynaklar
- Singer M et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):801–810.
- Seymour CW et al. Assessment of Clinical Criteria for Sepsis (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):762–774.
- Freund Y et al. Prognostic Accuracy of Sepsis-3 Criteria for In-Hospital Mortality. JAMA. 2017;317(3):301–308.
Sorumluluk reddi: Bu metin eğitim amaçlı hazırlanmıştır. Klinik kararlar hastanın bireysel koşulları ve güncel kurumsal protokollerle birlikte değerlendirilmelidir.
